Droge voeten en genoeg zoetwater, nù en over 100 jaar.

logo van Toekomstbestendig watersysteem Amsterdam-Rijnkanaal/NoordzeekanaalgebiedIn het Amsterdam-Rijnkanaal (ARK) en Noordzeekanaal (NZK) gebied zit de waterinfrastructuur aan zijn grenzen. Het watersysteem is gebouwd op complexe technische afhankelijkheden en vraagt om constante aanpassingen. In het dichtbevolkte gebied maken  nieuwe opgaven rond woningbouw, energietransitie, droogte en zeespiegelstijging de puzzel bijzonder ingewikkeld. Een beslissing op het ene terrein heeft onherroepelijk invloed op het andere terrein. Het gevaar van lock-ins dreigt.

De provincies Noord-Holland en Utrecht, Rijkswaterstaat, Waterschappen Hollands Noorderkwartier en de Stichtse Rijnlanden, Rijnland en AGV/Waternet werken daarom samen aan een Routekaart voor een toekomstbestendig watersysteem ARK-NZK.  De routekaart moet de te maken keuzes en mogelijke scenario’s in beeld brengen en helpen om die keuzes op het juiste moment op de juiste tafel te krijgen.

Mijn opdrachtUitsnede van een digitaal whiteboard ter illustratie.

Aanvankelijk zocht het kernteam ondersteuning in het ontwerp en de facilitering van de online sessies met het grotere programmateam. Bij de afronding wilde het kernteam verder samenwerken. Iemand merkte op: “Wat je precies doet, weet ik niet, maar telkens als jij erbij bent, komen we tot de meest waardevolle inzichten. En we komen ook veel verder.’ Mijn rol veranderde in die van procesfacilitator en sparring partner.

Synergie

Deze wijze van samenwerken voelt als het ideaal: het kernteam is in de lead, bepaalt de te zetten stappen, werkt zaken uit. Samen reflecteren we daarop. Ik structureer. Leg verbanden. Laat zien waar de groep ontspoort ten opzichte van zijn eigen uitgangspunten of wijs op tegenstrijdigheden. We onderzoeken samen wat daarvan de oorzaak is en hoe ons dat verder kan helpen. Waar de groep terugvalt in de logica van de hiërarchie in plaats van die van het netwerk, zoeken we naar hoe het anders kan.

Onbewust bekwaam

Op enig moment worstelde de groep met het opstellen van hun eigen ‘state of the union’ : waar stonden ze, wat was er bereikt?  Ik bood aan een voorzet te geven. Al op het eerste concept reageerde de voorzitter razend enthousiast: “Ik kon niet op mijn stoel blijven zitten van enthousiasme over je stuk. Je geeft woorden aan waar we mee bezig zijn en ik kan onze worstelingen nu veel beter plaatsen. Hiermee kunnen we verder en kunnen we ook veel zelfverzekerder met onze directeuren en bestuurders in gesprek. ”

Wat had ik gedaan? Ik had hun proces beschreven vanuit een aantal, mijns inziens relevante, perspectieven: dat van complexiteit, adaptiviteit, proces versus product, multipartycollaboration en netwerkorganiseren. Daarin liet ik zien dat hun worstelingen normaal waren als je ze bekijkt vanuit die perspectieven. En bovendien hadden ze, zonder het te beseffen, slimme keuzes gemaakt die passen binnen deze perspectieven, waardoor ze dus grote kans maakten om te slagen in hun opzet. Onbewust bekwaam dus.

Nooit klaar

De eerste keuzes worden zichtbaar. Enkele no-regret maatregelen liggen op tafel. Maar ook enkele fundamentele vragen met verregaande consequenties.  De Routekaart is een continu proces en het zal continu zoeken zijn wat, met wie, wanneer en hoe kan beslist worden. Of dat het misschien helemaal anders moet. Het laatste woord is hier nog niet over gezegd!  Het is fantastisch om hierbij te mogen ondersteunen.